Rehber
Kuzey Neresi, Güney Ne Taraf? Pusulayla ve Pusulasız Yön Bulma
En hızlı yol telefon pusulasıdır. Pusula yoksa öğle Güneşi Türkiye’de tam güneyi gösterir, gece de Kutup Yıldızı kuzeyi. İşte adım adım yöntemler.
Güncellendi 25 Eylül 2026
“Kuzey neresi?” ve “güney ne taraf?” günlük hayatın en sık sorulan yön sorularıdır. Bir adres tarifini anlamak, evin cephesini söylemek, çadırı kurmak ya da kıbleyi bulmak için önce kuzeyi bilmek gerekir. İyi haber: Türkiye’de bunu yapmanın birkaç kolay yolu var.
1. Telefon pusulasıyla kuzeyi bulma
En hızlı ve en doğru yöntem budur. Neredeyse her akıllı telefonda bir manyetometre, yani pusula sensörü bulunur.
- Online Compass sayfasını açın ve Pusulayı başlat düğmesine dokunun.
- Telefonu yere paralel tutun.
- Ekranda 0° ve K görünene kadar yavaşça dönün. Telefonun üst kenarı şimdi kuzeyi gösteriyor.
- Değerler zıplıyorsa telefonla havada 8 çizerek kalibre edin.
Pusula manyetik kuzeyi gösterir. Türkiye’de manyetik kuzey gerçek kuzeyin yaklaşık 6° doğusundadır. Günlük kullanım için sorun değildir, ama harita veya kıble gibi hassas işlerde Gerçek kuzey seçeneğine dokunun.
Güney ne taraf?
Kuzeyi bulduysanız güneyi de bulmuşsunuz demektir. Güney, kuzeyin tam karşısıdır, yani 180°. Kuzeye bakarken:
| Konum | Yön |
|---|---|
| Önünüz | Kuzey (0°) |
| Sağınız | Doğu (90°) |
| Arkanız | Güney (180°) |
| Solunuz | Batı (270°) |
Online Compass’ta güneye bakmak için ekranda 180° ve G görünene kadar dönmeniz yeterli.
2. Güneşle yön bulma
Türkiye Kuzey Yarımküre’de ve Yengeç Dönencesi’nin kuzeyinde olduğu için Güneş öğle saatlerinde her zaman tam güneyde durur. Bu, pusulasız yön bulmanın en güvenilir yollarından biridir.
- Öğle vakti (Türkiye saatiyle yaklaşık 12:00 ile 13:30 arası, bulunduğunuz boylama göre değişir) Güneş’e dönün: önünüz güney, arkanız kuzeydir.
- Gölge yöntemi: Yere dik bir çubuk koyun ve gölgenin ucunu işaretleyin. 15-20 dakika bekleyip yeni ucu da işaretleyin. İlk işaretten ikinciye çizilen çizgi kabaca batıdan doğuya uzanır. Bu çizgiye dik durursanız öğleye yakın saatlerde gölgeniz kuzeyi gösterir.
- Doğuş ve batış: Güneş doğudan doğar ve batıdan batar, ama bu yalnızca Mart ve Eylül ekinokslarında tam doğrudur. Yazın kuzeydoğudan doğar, kışın güneydoğudan.
3. Saat yöntemi
Akrepli bir saatiniz varsa (ya da kafanızda bir saat kadranı canlandırabiliyorsanız):
- Akrebi Güneş’e doğru çevirin.
- Akrep ile saat 1’in arasındaki açıyı ikiye bölün (Türkiye yıl boyunca UTC+3 kullandığı için 12 yerine yaklaşık 1 kullanılır).
- Bu açıortay güneyi gösterir; tam tersi kuzeydir.
Bu yöntem kabaca sonuç verir, özellikle sabah erken ve akşam geç saatlerde sapabilir.
4. Gece Kutup Yıldızı ile kuzeyi bulma
Açık bir gecede Kutup Yıldızı (Polaris) kuzeyin neredeyse tam üstünde durur. Onu bulmak için:
- Büyükayı takımyıldızını, halk arasındaki adıyla Yedi Kardeş’i bulun; büyük bir kepçeye benzer.
- Kepçenin ağzını oluşturan iki uç yıldızı birleştiren çizgiyi yaklaşık beş kat uzatın.
- Vardığınız, fazla parlak olmayan yıldız Kutup Yıldızı’dır. Onun altındaki ufuk noktası tam kuzeydir.
Kutup Yıldızı’nın ufuktan yüksekliği bulunduğunuz enleme eşittir. Türkiye’de bu yaklaşık 36° ile 42° arasıdır, yani gökyüzünün yaklaşık yarı yüksekliğinde görünür.
Güvenilmeyen yöntemler
“Yosun ağacın kuzeyinde biter” veya “uydu antenleri güneye bakar” gibi ipuçları kesin değildir. Yosun gölge ve neme göre büyür, antenler ise hangi uyduya ayarlandıysa oraya bakar. Bunlar en iyi ihtimalle kaba bir tahmin verir.
Kuzeyi bulduktan sonra dereceleri ve ara yönleri öğrenmek için pusula yönleri rehberine göz atın.
Sıkça sorulan sorular
Kuzey neresi, telefonla nasıl bulurum?
Online Compass’ı açın, Pusulayı başlat düğmesine dokunun ve telefonu yere paralel tutun. Ekranda 0° ve K görünene kadar dönün; telefonun üst kenarı artık kuzeyi gösterir.
Güney ne taraf?
Güney, kuzeyin tam tersidir, yani 180°. Kuzeye bakarken arkanız güneydir. Türkiye’de öğle saatlerinde Güneş tam güneyde durur, bu yüzden öğle Güneşine bakmak sizi güneye çevirir.
Güneş hangi yönden doğar?
Güneş genel olarak doğudan doğar ve batıdan batar. Tam doğu ve tam batı yalnızca ilkbahar ve sonbahar ekinokslarında geçerlidir; yazın Güneş kuzeydoğudan doğup kuzeybatıdan batar, kışın ise güneydoğudan doğup güneybatıdan batar.
Kutup Yıldızı nasıl bulunur?
Büyükayı’daki (Yedi Kardeş) kepçenin ucundaki iki yıldızı birleştiren çizgiyi yaklaşık beş kat uzatın. Ulaştığınız orta parlaklıktaki yıldız Kutup Yıldızı’dır ve tam kuzeyin üstünde durur.